Maymunlar ve insansýlar

Orangutan, þempanze, goril ve gibonlar bilimadamlarýnca insansý (Ýngilizce: ape) olarak adlandýrýlýrlar ve maymun familyasýna dahil edilmezler. Bununla birlikte insansýlar, halk arasýnda maymun olarak adlandýrýlmaya devam edilirler.^[1][2]

• Maymun ile insansý maymun arasýndaki en belirgin fark kuyruktur. Gibon hariç tüm insansýlar kuyruksuzdur.

• Ýnsansýlarýn çoðu maymunlara nazaran iri cüsselidir.

• Ýnsansýlarda apan
  

  Evcil bir maymundis
  bulunur.

• Ýnsansýlarýn beyni maymunlardan daha karmaþýktýr.

Maymunlarýn yaþadýklarý coðrafya [deðiþtir]

Ekvator'un 40° kuzey ve 40° güney enlemleri arasýnda raslanýrlar. Avrupa'da yalnýz Cebelitarýk kýyýlarýnda bulunurlar. Bunlarýn da Afrika'dan geldikleri sanýlmaktadýr. Ýki grupta incelenirler: Asya ve Afrika'daki Eski Dünya maymunlarý ve Orta ve Güney Amerika'daki Yeni Dünya maymunlarý.

Yeni Dünya maymunlarýna, Güney Amerika'nýn sulak ormanlarýnda bol rastlanýr. Kuyruklarýný, sarýlma, kavrama, sallanma, týrmanma ve yiyecek toplamada üçüncü bir el gibi kullanýrlar. Düþen yavrularýný kurtarmada ve bir aðaçtan diðerine geçmede kuyruklarýndan maharetle istifade ederler. Bunun için bir aðacý elleriyle kavrarken diðerini de ayaklarý ve kuyruðuyla kavrayarak bir köprü kurarlar. Yavrular da buradan koþarak geçerler. Bazý türlerin kuyruk uzunluðu boylarýndan fazladýr. Ýki beyin yarý küresinden biri kuyruðu ötekisi de diðer vücut olaylarýný yönetir.

Berberi maymunu

Eski Dünya maymunlarý hafif ve ufak bedenlidir. Beyinleri daha büyük ve karmaþýk olduðundan Yeni Dünya maymunlarýndan üstündür. Çok az kuyruklarý vardýr. Kuyruklarýnýn sarýlma ve kavrama özellikleri yoktur. Fakat kuyruklarý dengelerini saðlamada, duruþ vaziyetlerinde ve hatta haberleþmede rol oynar. Maymunun kuyruðunu tutuþ vaziyeti, onun sosyal ve hissi durumunu belirtir. Maymunlarýn ayak, taban ve yüzlerinin dýþýnda vücutlarý tüylüdür. Kaba etleri kýlsýz olanlar da vardýr. Kýlsýz yerleri kýrmýzýmsý veya mavi renktedir. Büyüklükleri çok deðiþiktir. Boylarý 12-13 cm olan makilerle sahibinin cebine veya bir bardaða rahatça sýðabilen minik marmosetten 300 kg aðýrlýðý olan gorile kadar farklý birçok türü vardýr.

Koku alma duyularý çok zayýf olmasýna raðmen, görme ve iþitmeleri güçlüdür. Çoðunlukla gündüz faaldirler. Hepsi otçul memelidir. Aðaç filizleri, yaprak, çiçek, tohum ve meyveler baþlýca yiyecekleridir. Bunun yanýnda böcek, yumurta ve leþ yiyenleri de vardýr. Çoðu gruplar halinde tecrübeli bir erkeðin baþkanlýðýnda yaþar. Birkaç diþi ve yavrulardan meydana gelen tek erkekli gruplar da vardýr. Hamilelik devreleri türlerde farklýdýr.

Doðu Brezilya'da yaþayan kuyruðu beyaz halkalý kuisiti (veya ipek maymuncuk)nin gebelik süresi 3,5 aydýr. Diþiler yavrularýný göðüslerinde veya sýrtlarýnda taþýr. Aþýrý derecede sevgi gösterirler. Tehlike karþýsýnda erkek sürüyü kahramanca savunur. Maymunlarýn vücutlarý týrmanmaya, sýçramaya, el ve ayaklarý da kavramaya uygundur. El ve ayaklar beþ parmaklýdýr. Baþ parmak diðer parmaklarýn karþýsýna geldiðinden, cisimleri mengene gibi rahatça kavrarlar. Kanca týrnaklý birkaç türün dýþýnda çoðunun el parmaklarý yassý týrnaklýdýr. Colobes ve Atales gibi cinslerde baþ parmak bulunmaz. Yiyeceklerini aðýzlarýna götürmek için ellerini kullanýrlar. Ellerini kullanmakta çok mahirdirler. Bir kýsmý küçük yiyeceklerin tohumlarýný çýkarmak için baþ ve iþaret parmaklarýný rahatça kullanýrlar.

Maymunlar oldukça meraklý hayvanlardýr. Yüksekte bulunan bir yiyeceðe ulaþmak için birkaç eþyayý üst üste koymayý akýl edebilirler.maymunlar hep tuvalete düþmek yüzünden nesilleri tükenmek  üzeredir.

En büyük antilop türü olan büyük eland (Taurotragus derbianus), 2 metrelik omuz yüksekliðine ve 700 kg aðýrlýða sahiptir. Ondan sonraki en büyükleri ise demirkýr antilop (Hippotragus equinus), büyük kudu (Tragelaphus strepsiceros) ve dað nyalasýdýr (Tragelaphus buxtoni). En küçük antilop türü olan kral antilop (Neotragus pygmeaus) ise 25 cm uzunluða ve neredeyse 2 kg aðýrlýða sahiptir. Ondan sonraki en küçükleri olan dikdikler (Madoqua cinsi) ise biraz daha iricedir.

Özellikleri

Baþý az çok uzun, üst çenede üç, alt çenede dört kesici diþi bulunur. Ön ayaklarý beþ, arka ayaklarý dört parmaklýdýr. Týrnaklarý kedi gibi çekilebilme özelliðinden mahrumdur.Sevecen hayvanlardýr. Köpekler çok kesici diþlere sahiptir.Bu diþler sayesinde sahibini ve kendisini koruyabilir.Köpekler çok özel hayvanlar'dýr. iç döllenme iç geliþme görülür

Hayat

Gündüz ve gece faaldir. Koku alma ve iþitme duyularý keskindir. Görme mekanizmasý, sarý ve mavi renkleri daha iyi algýlayabilen yapýdadýr. Zeki olduðundan kolayca terbiye edilebilir. Sahibine baðlýlýðý ile ün yapmýþtýr. Parmaklarý üstünde koþar ve iyi yüzer.

Erkek köpekler arka bacaklarýndan birini kaldýrarak idrar býrakýrlar. Aðaç kökü, kaya gibi yerlere kokulu olan çiþlerini yaparak, bölgelerinin sýnýrlarýný çizerler. Daha sonra, arka ayaklarýyla boða gibi tepinerek, idrar ve dýþký býraktýðý yere patilerindeki bezde bulunan hormonlarý býrakýr. Bu hormonlar köpeðin cinsiyeti, yaþý, statüsü ve üreme durumu gibi konularda, diðer köpekleri bilgilendirmek içindir. Her köpek komþu köpeklerin kokulu iþaretlerini tanýr ve bölgelerine girmekten çekinir. Köpeklerin koku hafýzasý son derece geliþmiþtir ve yeni bir kokuyu aldýktan hemen sonra, burnunu yalayarak bu kokuyu hafýzasýna alýr.

 

Antalya körfezinde köpek, deniz ve güneþ

Erkek köpeklerin eþleþme güdüsü,diþilere gelmiþ herhangi bir diþi kokusu aldýðýnda devreye girerken, diþiler ýrklara göre deðiþmekle beraber ortalama 180 günde bir eþleþme dönemine girerler ve sadece bu dönemin uygun günlerinde çiftleþebilirler. Eþleþmenin olduðu dönemde kanama olur ve bu dönem, 180 günde bir, 18 gün süren bir siklustur. Kanama 9 gün sürer ve kanama bitiminden sonraki 1.-2.-3.-4. günlerde eþleþme için uygundur. 63 günlük bir gebelik devresinden sonra, diþi, burnu tamamen açýk, gözleri kapalý ve saðýr 2-8 yavru doðurur. Yavru sayýsý, eþleþme sýklýðý, eþleþme zamaný, diþiyi dölleyen erkeklerin sayýsý ya da erkeðin döl kalitesi gibi etkenlere baðlýdýr. Yavru doðduðunda, sadece burnu açýktýr, 14. günde gözler, 21. günde kulaklar açýlýr. Anne köpek, doðumda, son yavrunun gelmesiyle beraber, yavru toplama motor þablonunun etkisiyle, 14 gün boyunca yavrularýna muazzam bir ilgi gösterir. 14. günde yavrularýn gözleri açýldýðýnda, annedeki oksitosin hormonu tamamen normal seviyeye gelmiþ ve anne yavrularý ile ilgisini hemen hemen keser. Yavrular için çözüm üretme, kaybolduklarýnda arama, yardým için çaðýrdýklarýnda yanlarýna gitme gibi eylemleri keser. Yavrular altý hafta süt emerler.

Köpeklerin ter bezleri pati yastýklarýndadýr. Yeterince ter atamadýklarý için, aðýz ve salya yoluyla sývý atarlar. Özellikle sýcak zamanlarda dillerini aðýzlarýndan sarkýtarak harâretlerini dýþarý atarak serinlerler.

Orjinal ismi "One Flew Over the Cuckoo's Nest" ve ayný isimli kitaptan sinemaya uyarlanan film; Akýl hastasý numarasý yaparak güvenlik önlemleri daha az olan bir akýl hastanesine sevkedilen bir mahkumun (Jack Nicholson) geçirdiði zamaný konu alýyor. Mahkum, bu süre içerisinde hem kaçma planlarý yapýyor hem de akýl hastanesindeki diðer hastalarla farklý bir diyalog kuruyor. Terapilerdeki kendi baþýna buyruk hareketleri ve özgürlüðe olan düþkünlüðü nedeniyle diðer hastalara kötü örnek olduðunu düþünen baþ hemþire Mildred (Louise Fletcher) ile de büyük sorunlar yaþýyor. Milos Forman tarafýndan yönetilen film, tüm zamanlarýn en iyi filmlerinden biri olarak gösteriliyor. Jack Nicholson'ýn ustaca sergiledigi rölü onun bugün geldiði noktanýn tesadüf olmadýðýný göstermektedir.